قفسه داروخانهها و فروشگاههای اینترنتی پر از شامپو، سرم، لوسیون و قرصهایی است که وعده «توقف ریزش مو در چهار هفته» میدهند. بسیاری از ما بدون اینکه بدانیم موهایمان چرا میریزد، چند محصول را پشت سر هم امتحان میکنیم و بعد از چند ماه، هم پول خرج کردهایم و هم ریزش ادامه دارد.
ریزش مو یک بیماری واحد نیست. علت ریزش ممکن است کمخونی، اختلال تیروئید، استرس یک بیماری قبلی، زمینه ارثی یا یک بیماری خودایمنی باشد. هر علت درمان خودش را دارد. این راهنما کمک میکند قبل از خرید، علت را پیدا کنید.
اول: ریزش طبیعی چقدر است؟
ریختن روزانه حدود ۵۰ تا ۱۰۰ تار مو طبیعی است. موهای سر در چرخههای رشد و استراحت هستند و هر روز تعدادی از موهایی که دورهشان تمام شده، میریزند و جایشان موی تازه درمیآید.
یک نکته فصلی هم وجود دارد: در یک بررسی روی زنان سالم، بیشترین ریزش مو در اواخر تابستان و پاییز دیده شد. پس اگر در همین آبانماه موهای بیشتری روی برس میبینید، ممکن است بخشی از آن ریزش فصلی و موقتی باشد. اما اگر ریزش بیش از دو سه ماه ادامه داشته، تراکم مو کم شده یا جای خالی پیدا شده، باید علت را بررسی کرد.
قبل از خرید، به این چهار سؤال جواب دهید
- مو از ریشه میریزد یا وسط تار میشکند؟ اگر انتهای موهای ریخته یک برآمدگی سفید کوچک دارد، مو از ریشه ریخته است. شکستن مو بیشتر به آسیبهای ظاهری، مثل رنگ، دکلره، صاف کردن با حرارت و بستن محکم مو، مربوط است.
- ریزش در کل سر پخش است یا در یک ناحیه؟ ریزش پخش در کل سر بیشتر به علتهای عمومی بدن مربوط است. خالی شدن جلوی سر، شقیقهها یا فرق سر به الگوی ارثی اشاره دارد و جای خالی گرد و صاف به ریزش سکهای.
- ریزش از کی شروع شده و دو سه ماه قبل از آن چه اتفاقی افتاده؟ تب شدید، کرونا، جراحی، زایمان، رژیم سخت، استرس شدید یا قطع قرص ضدبارداری، میتوانند دو تا سه ماه بعد باعث ریزش شوند.
- علائم دیگری هم دارید؟ خستگی، رنگپریدگی، تغییر وزن، حساسیت به سرما یا گرما، قاعدگی نامنظم، جوش و موی زائد صورت سرنخهای مهمی هستند.
انواع رایج ریزش مو
| نوع ریزش | ظاهر | علت یا زمینه |
|---|---|---|
| ریزش منتشر بعد از یک عامل استرسزا | ریزش پخش در کل سر، معمولاً ناگهانی | دو تا سه ماه بعد از بیماری تبدار، زایمان، رژیم سخت یا استرس شدید؛ معمولاً در چند ماه خودبهخود بهتر میشود |
| ریزش ارثی یا آندروژنیک | در مردان عقب رفتن خط موی جلو و خالی شدن فرق سر؛ در زنان باز شدن خط وسط سر | زمینه ارثی و حساسیت پیاز مو به هورمونهای مردانه |
| ریزش سکهای | یک یا چند جای خالی گرد و صاف | حمله سیستم ایمنی به پیاز مو |
| ریزش ناشی از کشش | کمپشت شدن خط مو در محل کشش | بستن محکم و مکرر مو، بافتهای سفت و اکستنشن |
| ریزش ناشی از بیماریهای عمومی | معمولاً منتشر | کمخونی فقر آهن، اختلال تیروئید و سندرم تخمدان پلیکیستیک |
ریزش مو بعد از زایمان و بعد از کاهش وزن سریع
بسیاری از مادران دو تا چهار ماه بعد از زایمان متوجه ریزش زیاد مو میشوند. ریزش بعد از زایمان از نوع منتشر است و در بیشتر زنان طی حدود یک سال خودبهخود برطرف میشود. کاهش وزن سریع، چه با رژیمهای سخت و چه با داروهای لاغری، هم میتواند دو تا سه ماه بعد چنین ریزشی ایجاد کند. در این حالت، دریافت پروتئین کافی و کم کردن سرعت کاهش وزن، از هر شامپویی مؤثرتر است.
آزمایشهایی که ارزش انجام دادن دارند

آزمایشها را پزشک بر اساس شرح حال و معاینه انتخاب میکند، اما آزمایشهای رایج در بررسی ریزش مو اینها هستند:
- شمارش کامل خون: برای بررسی کمخونی.
- فریتین: شاخص ذخیره آهن بدن. فریتین پایین حتی بدون کمخونی، بهخصوص در زنانی که قاعدگی سنگین دارند، با ریزش مو ارتباط دارد.
- تیروئید: کمکاری و پرکاری تیروئید هر دو میتوانند باعث ریزش منتشر مو شوند.
- ویتامین دی: کمبود ویتامین دی در ایران بسیار شایع است و در برخی بررسیها با انواعی از ریزش مو همراه بوده است؛ هرچند رابطه علت و معلولی آن هنوز روشن نیست.
- هورمونهای جنسی: در زنانی که قاعدگی نامنظم، جوش یا موی زائد دارند، برای بررسی سندرم تخمدان پلیکیستیک.
بررسی کمخونی، تیروئید و بیماریهای عمومی را یک دکتر داخلی تهران یا شهر خودتان انجام میدهد.
اشتباهی که جواب آزمایش را خراب میکند
بیوتین، که در بسیاری از مکملهای مو، پوست و ناخن با دوز بالا وجود دارد، میتواند جواب برخی آزمایشهای خون، از جمله آزمایشهای تیروئید، را بهطور کاذب بالا یا پایین نشان دهد. سازمان غذا و داروی آمریکا درباره این تداخل هشدار داده است. اگر مکمل حاوی بیوتین مصرف میکنید، قبل از آزمایش به پزشک و آزمایشگاه بگویید. پزشک تعیین میکند چند روز قبل از آزمایش، مصرف آن را قطع کنید.
کدام محصول واقعاً اثر دارد؟
| محصول | شواهد علمی | نکته مهم |
|---|---|---|
| محلول یا فوم ماینوکسیدیل | قوی برای ریزش ارثی در مردان و زنان | نتیجه بعد از ۳ تا ۶ ماه دیده میشود؛ ممکن است در هفتههای اول ریزش موقتاً بیشتر شود؛ با قطع مصرف، اثرش از بین میرود |
| قرص فیناستراید | قوی برای ریزش ارثی در مردان | فقط با نسخه پزشک؛ برای زنانی که ممکن است باردار شوند ممنوع است |
| شامپو کتوکونازول | متوسط؛ بهعنوان درمان کمکی و برای شوره | جای درمان اصلی را نمیگیرد |
| مکمل آهن | فقط وقتی فریتین پایین است | مصرف بیدلیل آهن میتواند عوارض گوارشی و مسمومیت ایجاد کند |
| مکمل بیوتین | برای کسی که کمبود ندارد، شواهدی از اثر نیست | کمبود بیوتین نادر است؛ روی جواب آزمایشها اثر میگذارد |
| شامپوهای گیاهی و «ضدریزش» | شواهد علمی محکمی ندارند | بیشتر روی ظاهر و حجم مو اثر دارند، نه روی پیاز مو |
بخش زیادی از ریزشهای منتشر، مثل ریزش بعد از بیماری یا زایمان، بعد از برطرف شدن علت، خودبهخود در طول چند ماه بهتر میشوند و محصول خاصی لازم ندارند. در این موارد، تغذیه کافی، بهخصوص پروتئین و آهن، و صبر، مؤثرتر از خرید شامپوهای گران است.
سهم بشقاب غذا در سلامت مو

پیاز مو یکی از فعالترین بافتهای بدن است و برای ساختن مو به پروتئین، آهن و کالری کافی نیاز دارد. وقتی بدن با کمبود روبهرو میشود، رشد مو جزو اولین کارهایی است که کنار گذاشته میشود. رژیمهای بسیار کمکالری، حذف کامل گروههای غذایی و گیاهخواری بدون برنامهریزی برای آهن و پروتئین، از علتهای رایج ریزش مو هستند. قبل از خرید مکمل، مطمئن شوید در هر وعده منبع پروتئین، مثل تخممرغ، لبنیات، حبوبات، مرغ یا گوشت، دارید.
شامپو چه کاری میتواند بکند و چه کاری نه
شامپو فقط چند دقیقه با پوست سر در تماس است و بعد شسته میشود. وظیفه اصلی شامپو تمیز کردن پوست سر و مو است. شامپوی مناسب میتواند شوره و التهاب پوست سر را کم کند، موها را پرحجمتر نشان دهد و شکستن مو را کمتر کند. اما شامپو نمیتواند کمخونی، اختلال تیروئید یا ریزش ارثی را درمان کند. شامپویی بخرید که با نوع پوست سرتان سازگار است و اگر شوره دارید، شامپوی ضدشوره را با نظر پزشک انتخاب کنید.
کی باید سراغ متخصص پوست برویم؟
برای پیدا کردن بهترین متخصص پوست و مو تهران یا شهر خودتان، میتوانید فهرست متخصصان را در دکتریاب ببینید. مراجعه به متخصص پوست در این موارد لازم است:
- جای خالی گرد و صاف روی سر، ریش یا ابرو
- پوست سر قرمز، پوستهدار، خارشدار یا دردناک است
- ریزش بسیار سریع است یا بیش از سه ماه ادامه داشته است
- کودک دچار ریزش مو شده است
- خط مو در جلو یا وسط سر بهوضوح عقب رفته یا باز شده است
متخصص پوست با معاینه پوست سر و گاهی درموسکوپی، یعنی بررسی پوست سر با یک بزرگنمای مخصوص، نوع ریزش را تشخیص میدهد. در ریزشهایی که جای زخم روی پوست سر میگذارند، تشخیص و درمان زودهنگام اهمیت زیادی دارد؛ چون پیاز مویی که از بین برود، دوباره مو نمیسازد.
اول مشاوره، بعد خرید
قبل از اینکه برای سومین محصول ضدریزش پول بدهید، بهتر است علت را از یک پزشک بپرسید. ویزیت آنلاین پزشکی در دکتریاب این امکان را میدهد که بدون رفتوآمد، با متخصص پوست و مو یا پزشک عمومی درباره ریزش مو حرف بزنید. پزشک عمومی در همین مشاوره میتواند در صورت نیاز آزمایش بنویسد. اگر بعد از مشاوره معاینه حضوری لازم شد، میتوانید متخصصان پوست و مو و متخصصان داخلی شهر خود را در فهرست پزشکان دکتریاب پیدا کنید و بعد از تشخیص، فقط محصولی را بخرید که برای نوع ریزش شما اثر دارد.
چکلیست خرید
- علت ریزش را میدانم یا دستکم آزمایشهای پایه را انجام دادهام.
- محصولی که میخرم، برای همان نوع ریزش شواهد علمی دارد.
- مکمل را فقط برای کمبودی میخرم که در آزمایش ثابت شده است.
- اگر مکمل بیوتین دارم، قبل از آزمایش به پزشک گفتهام.
- برای دیدن نتیجه، دستکم سه تا شش ماه صبر میکنم و از محصولی به محصول دیگر نمیپرم.
- وعدههایی مثل «رشد مو در دو هفته» را باور نمیکنم.
Comments are closed.